Over Zon in Landschap

Ja, ik wil deelnemen aan het consortium!

Het Nationaal Consortium Zon in landschap is een initiatief van ECN part of TNO en richt zich op ondersteuning van grootschalige integratie van zonne-energie in het landschap, zodanig dat dit als ontwerpopgave wordt gezien en de uitvoering zorgvuldig en verantwoord plaatsvindt, en de energietransitie versnelt. De potentie van grondgebonden zonneparken in 2050 is 45.000 MWp op ca. 1.5% van het Nederlandse landbouw areaal (325km2). Het onderzoek is uitgezet over drie programmalijnen: visuele integratie, het versterken van de natuurwaarde, en het combineren met landbouw. Minister Eric Wiebes verwijst in zijn Kamerbrief (d.d. 23/8/2019) onder andere naar ons consortium in de beantwoording van de moties Dik-Faber over een zonneladder als nationaal afwegingskader bij inpassing van zonne-energie.

De belangrijkste uitdagingen zijn:

  1. Het behouden en versterken van de maatschappelijke acceptatie van grootschalige zonneparken door visuele integratie in het landschap. Deze esthetische uitdagingen vertalen naar technische aspecten zoals kleur, vorm en formaat tegen acceptabele meerkosten en systeemoplossingen voor complexere PV-systemen.
  2. Het vergroten van de kennis rondom de impact van een zonnepark op de bodem en natuurwaarde (biodiversiteit). Als een grondeigenaar na twintig jaar zijn grond terugkrijgt, hoe is die er dan aan toe? Hoe zit het met (de ontwikkeling van) nutriënten, bodemleven? Hoe gebruiken we zonneparken om natuurwaarde te creëren?
  3. De functionele integratie met landbouw en het creëren van synergie resulterende in meerwaarde boven monofunctioneel gebruik. Het gaat hierbij om innovatieve ontwerpen om agrarische zonnesystemen te combineren met de bestaande agrarische functies van het land.
  4. Kennis opbouwen en delen over de manier waarop belanghebbenden betrokken kunnen worden in besluitvorming, ontwerp en uitvoering.

Het consortium is multidisciplinair en bestaat uit projectontwikkelaars, financiële dienstverleners, ontwerpers, adviseurs, kennis- en overheidsinstellingen en is daarom uitstekend gepositioneerd om bestaande kennis te delen en nieuwe kennis op te bouwen. 

De doelen van het consortium zijn:

  1. Signaleren, agenderen en adresseren van aspecten van grondgebonden zonneparken die de fysieke leefomgeving beïnvloeden, positief en negatief.
  2. De kennis in Nederland op dit thema, dat een hoog niveau heeft, te bundelen, te ontsluiten en te duiden om versnippering en inefficiëntie te voorkomen.
  3. Bijdragen aan de kennisagenda voor het initiëren en uitvoeren van onderzoeks- en demonstratieprojecten.
  4. Het signaleren en identificeren van maatschappelijke ontwikkelingen die invloed hebben op de aanleg van grondgebonden zonneparken.

Het Nationaal Consortium staat open voor nieuwe leden.

Consortium tot nu toe
Het consortium is sinds begin 2018  actief om partijen die zich bezighouden met zon in landschap bijeen te brengen om een betere afstemming te krijgen van activiteiten op de gebieden van esthetiek, biodiversiteit en landbouw. Daarbij proberen we in kaart te brengen welke onderzoeksvragen er beantwoord moeten worden om het draagvlak voor zon in landschap te verbeteren/behouden en hebben we een belangrijke bijdrage geleverd aan het opstellen van het meerjarig missie gedreven innovatie programma “Hernieuwbare elektriciteitsopwekking op land en in de gebouwde omgeving” (MMIP-2).

In het afgelopen jaar zijn er 4 bijeenkomsten geweest, waar bij de laatste meer dan 50 deelnemers waren. Inmiddels is het consortium gegroeid tot +40 leden uit verschillende organisaties, waaronder onderzoeksinstituten, banken, ecologen, natuur- en milieuorganisaties, provincies, landschapsarchitecten en ontwerpers.

Om een en ander beter te structureren is het consortium opgedeeld in 3 kernteams:  esthetiek, biodiversiteit en landbouw met als doel de coördinatie van het landelijke onderzoek op deze gebieden.

Er zijn inmiddels 2 onderzoeksprojecten van het consortium goedgekeurd, één op het gebied van sociale acceptatie en één op het gebied van effecten van grondreflectie op de opbrengst van zonneparken met tweezijdig werkende panelen (bifacial). Verder zijn er meerdere projectvoorstellen in de indieningsfase.

Daarnaast is er namens het consortium een brochure ‘Zonnepanelen en Natuur’ uitgekomen.

Tot slot hebben we ons ingezet voor een betere afstemming en harmonisatie met de andere consortia, zon op water, zon op infra en zon op gebouw in samenwerking met TKI - Urban Energy.

Wat is er bereikt in kernpunten:

  1. 4 bijeenkomsten van +50man, 43 leden
  2. Stuurgroep + drie kernteams, landelijk coördinatie onderzoeksprogramma
  3. Belangrijke bijdrage geleverd nationaal innovatie programma (MMIP-2)
  4. 2 lopende onderzoeksprojecten, en meerde in indieningsfase
  5. Brochure Zonnepanelen en Natuur
  6. Afstemming 4 consortia in Zon in Nederland samen met TKI-UE

Consortium organisatie

Consortium Voorzitter
Kay Cesar
ECN.TNO

Interview Kay Cesar over Zon in Landschap

Kernteam Esthetiek
Marieke Rietbergen
Design innovation Group

Kernteam Biodiversiteit
Alex Schotman
Wageningen University & Research

Kernteam Landbouw
Luuk van Wezel
Zuid Land- en Tuinbouw Organisatie Nederland

‚Äč

TKI- Urban Energy
Wijnand van Hooff

Taken:

  1. Initiëren nieuwe (onderzoeks) projecten: zoals “IMBY please” en “AC Yield”
  2. Organiseren project bijeenkomsten
  3. Input leveren voor consortium bijeenkomsten
  4. Visie vorming à TKI-UE Innovatie programma MMIP

Wetenschappelijke klankbord groep:

Prof.  Sven Stremke
Ruimtelijke kwaliteit

Prof. Hans Cornelissen
Biodiversiteit

Prof. Wim Sinke
PV-technologie en -toepassingen

Taken:

  1. Sparringpartner kernteams en stuurgroep
  2. Feedback op inhoud en scope (onderzoek)projecten
  3. Feedback / input consortiumbijeenkomsten
  4. Visievorming in relatie tot MMIP2 en andere relevante programma’s

Onze andere consortia